یکی از تفاوتهای مهم میان زایمان واژینال و سزارین، احتمال مشکلات تنفسی در نوزاد است. خطر مشکلات تنفسی، بهخصوص در سزارین برنامهریزیشده پیش از ۳۹ هفته، بیشتر است.
بخشی از این تفاوت به سن بارداری و تولد بدون شروع زایمان مربوط میشود. مایع موجود در ریه جنین نیز در دوران نزدیک به تولد باید جذب شود و فرایندهای مرتبط با زایمان در این سازگاری نقش دارند.
به همین دلیل، در صورت نبود اندیکاسیون پزشکی برای تولد زودتر، سزارین انتخابی نباید پیش از ۳۹ هفته انجام شود.
در زایمان واژینال بدون عارضه، اگر مادر و نوزاد از نظر پزشکی پایدار باشند، معمولاً امکان تماس زودهنگام و پوست با پوست وجود دارد.
این تماس به حفظ دمای بدن نوزاد، تنظیم ضربان قلب و تنفس و شروع تغذیه با شیر مادر کمک میکند. WHO توصیه میکند تماس پوست با پوست هرچه زودتر پس از تولد آغاز شود و مادر برای شروع شیردهی در ساعت اول حمایت دریافت کند.
البته این مزیت مخصوص زایمان واژینال نیست. در بسیاری از سزارینها نیز، اگر مادر و نوزاد شرایط پایداری داشته باشند، تماس پوست با پوست میتواند از همان ساعات اولیه انجام شود.
شروع شیردهی در نخستین ساعتهای پس از تولد اهمیت زیادی دارد. تماس پوست با پوست و حمایت مناسب تیم درمان میتواند به شروع و ادامه شیردهی کمک کند.
برخی مطالعات نشان دادهاند که شروع شیردهی ممکن است پس از سزارین برای مادر و نوزاد دشوارتر باشد، اما سزارین به معنی ناتوانی در شیردهی نیست. حمایت مناسب، شروع زودهنگام و تغذیه مکرر میتواند به موفقیت شیردهی کمک کند.
در طی زایمان، تغییرات هورمونی و فیزیولوژیک متعددی در مادر و نوزاد رخ میدهد و هورمونهایی مانند کاتکولآمینها در سازگاری نوزاد با زندگی خارج از رحم نقش دارند.
با این حال، نمیتوان گفت زایمان واژینال بهطور قطعی باعث هوش بیشتر، عملکرد مغزی بهتر یا استرس کمتر در تمام نوزادان میشود. شواهد موجود چنین ادعای قطعی و بلندمدتی را تأیید نمیکنند.
نوزاد هنگام عبور از کانال زایمان در معرض میکروارگانیسمهای مادر قرار میگیرد و میکروبیوم اولیه او با میکروبیوم نوزادی که با سزارین متولد شده متفاوت است.
مطالعات تفاوتهایی در ترکیب میکروبیوم نوزادان متولدشده با روشهای مختلف گزارش کردهاند، اما هنوز مشخص نیست این تفاوتها در بلندمدت چه مقدار اهمیت بالینی دارند. بنابراین نمیتوان گفت نوزاد سزارینی «میکروبیوم محافظتی را دریافت نمیکند و حتماً به بیماری مبتلا میشود».
همچنین روشهایی مانند انتقال میکروبیوم واژن به نوزاد پس از سزارین هنوز برای استفاده روتین توصیه نمیشوند.
برخی مطالعات ارتباط آماری میان نوع زایمان و احتمال ابتلا به بعضی بیماریهای دوران کودکی، از جمله دیابت نوع ۱، گزارش کردهاند.
با این حال، شواهد موجود برای اینکه زایمان واژینال بهطور مستقیم و قطعی از دیابت نوع ۱ پیشگیری میکند کافی نیستند. دیابت نوع ۱ یک بیماری پیچیده با عوامل ژنتیکی و ایمنی متعدد است و نوع زایمان تنها یکی از عوامل احتمالی بررسیشده در مطالعات مشاهدهای است.
از آنجا که زایمان واژینال یک جراحی شکمی نیست، مادر معمولاً نسبت به سزارین دوره بهبودی کوتاهتری دارد.
پس از زایمان واژینال نیز ممکن است درد، خونریزی، پارگی یا بخیه ناحیه پرینه و خستگی وجود داشته باشد؛ بنابراین «زایمان طبیعی بدون درد و عارضه» تعریف دقیقی نیست.
با این حال، در مقایسه با سزارین موفق، بهبودی پس از زایمان واژینال معمولاً سریعتر است و مادر زودتر میتواند فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرد.
مادر پس از زایمان واژینال با خطرهای اختصاصی جراحی شکمی مانند عفونت زخم شکمی، آسیب جراحی به مثانه یا روده و عوارض بیهوشی مرتبط با سزارین روبهرو نیست.
این به معنی بدون خطر بودن زایمان واژینال نیست؛ این روش نیز میتواند با خونریزی، پارگیهای واژن و پرینه، عفونت یا در بعضی موارد نیاز به زایمان کمکی با فورسپس یا وکیوم همراه باشد.
سزارین به دلیل ماهیت جراحی خود، خطر عفونت زخم و رحم و برخی عوارض جراحی را به همراه دارد. در زایمان واژینال، این خطرهای اختصاصی جراحی وجود ندارند.
در مقابل، زایمان واژینال نیز میتواند با خونریزی شدید یا عفونت همراه شود و میزان خطر به شرایط مادر و روند زایمان بستگی دارد. بنابراین نمیتوان گفت یک روش در همه شرایط عاری از خطر است.
یکی از مزایای مهم کاهش سزارینهای غیرضروری، جلوگیری از ایجاد اسکار روی رحم است.
با افزایش تعداد سزارینها، احتمال برخی مشکلات جفت مانند جفت سرراهی و طیف چسبندگی جفت در بارداریهای بعدی افزایش پیدا میکند. بنابراین وقتی زایمان واژینال از نظر پزشکی برای مادر و نوزاد مناسب باشد، اجتناب از یک سزارین غیرضروری میتواند از قرار گرفتن مادر در معرض برخی خطرهای مرتبط با سزارینهای بعدی جلوگیری کند.
در زایمان واژینال بدون عارضه، مادر معمولاً نسبت به سزارین زودتر از بیمارستان مرخص میشود و نیاز به مراقبت از زخم جراحی نیز ندارد.
مدت بستری به وضعیت مادر، نوزاد و نوع زایمان بستگی دارد، بنابراین نمیتوان یک زمان ثابت برای همه افراد تعیین کرد.
خیر. یکی از تصورات نادرست درباره زایمان طبیعی این است که مادر حتماً باید بدون دارو زایمان کند.
در زایمان واژینال ممکن است بر اساس نیاز مادر و شرایط زایمان از روشهای مختلف کنترل درد، از جمله اپیدورال، استفاده شود. همچنین در صورت کند شدن روند زایمان یا وجود مشکل خاص ممکن است داروهایی مانند اکسیتوسین یا روشهای زایمان کمکی مورد نیاز باشند.
بنابراین استفاده از دارو یا مداخله پزشکی به این معنی نیست که زایمان دیگر «واژینال» محسوب نمیشود.
خیر. ممکن است در یک زایمان واژینال، بنا بر شرایط، اکسیتوسین برای القا یا تقویت زایمان استفاده شود یا در صورت نیاز از فورسپس یا وکیوم کمک گرفته شود.
تفاوت اصلی این است که روش تولد نوزاد همچنان واژینال است و وجود مداخلات پزشکی، آن را به سزارین تبدیل نمیکند.
زایمان واژینال معمولاً با انقباضات و درد همراه است، اما شدت درد در افراد مختلف متفاوت است و روشهای مختلفی برای کنترل آن وجود دارد.
تنفس و آرامسازی، حرکت و تغییر وضعیت، حمایت فرد همراه، روشهای غیردارویی کنترل درد و در صورت نیاز روشهای دارویی میتوانند به کاهش ناراحتی کمک کنند.
ترس از درد نیز موضوعی واقعی است و بهتر است مادر پیش از زایمان درباره گزینههای کنترل درد با پزشک یا ماما صحبت کند. در صورت درخواست سزارین به دلیل ترس از درد، درباره روشهای تسکین درد و آموزشهای دوران بارداری نیز گفتوگو شود.
نه بهصورت مطلق.
زایمان واژینال میتواند احتمال مشکلاتی مانند بیاختیاری ادرار و افتادگی اندامهای لگنی را در مقایسه با سزارین افزایش دهد، بهخصوص در بعضی انواع زایمان واژینال و در صورت آسیبهای کف لگن.
در مقابل، سزارین نیز با خطرهای جراحی و عوارض بارداریهای بعدی همراه است. بنابراین انتخاب روش زایمان نباید تنها بر اساس یک پیامد مانند سلامت کف لگن انجام شود. شواهد جدید نیز نشان میدهند که اندازه این تفاوتها و کیفیت شواهد در مطالعات مختلف یکسان نیست.
آمادگی برای زایمان بهتر است از دوران بارداری آغاز شود. مادر میتواند با پزشک یا ماما درباره وضعیت بارداری، محل زایمان، روشهای کنترل درد و شرایطی که ممکن است نیاز به تغییر برنامه زایمان ایجاد کنند، صحبت کند.
آموزشهای دوران بارداری، آشنایی با مراحل زایمان و تمرین تکنیکهای تنفسی و آرامسازی میتوانند به آمادگی مادر کمک کنند.
در عین حال، داشتن یک برنامه تولد بهتر است انعطافپذیر باشد؛ زیرا شرایط واقعی زایمان همیشه دقیقاً مطابق برنامه پیش نمیرود.
داشتن تغذیه متعادل، دریافت مکملهای مورد نیاز طبق نظر پزشک، فعالیت بدنی مناسب در صورت نداشتن منع پزشکی و مراقبتهای منظم بارداری، بخش مهمی از آمادگی برای زایمان سالم هستند.
با این حال، هیچ غذا، ورزش یا تکنیکی نمیتواند زایمان واژینال را تضمین کند. هدف مراقبتهای بارداری، حفظ سلامت مادر و جنین و آماده بودن برای مناسبترین روش تولد است.
حضور فرد همراه مورد اعتماد و دریافت حمایت مداوم میتواند تجربه زایمان را برای مادر بهتر کند. مراقبت محترمانه، توضیح مداخلات و مشارکت دادن مادر در تصمیمهای مربوط به مراقبت نیز از اصول مهم مراقبت باکیفیت هنگام زایمان هستند.
یکی از مهمترین مزایا این است که زایمان واژینال برخلاف سزارین، جراحی شکمی نیست و معمولاً با دوره بهبودی کوتاهتر و خطر کمتر عوارض اختصاصی جراحی همراه است.
در بارداریهای بدون عارضه، زایمان واژینال میتواند با احتمال کمتر برخی مشکلات تنفسی، بهخصوص در مقایسه با سزارین برنامهریزیشده پیش از ۳۹ هفته، همراه باشد. اما نمیتوان گفت زایمان واژینال در تمام شرایط برای همه نوزادان بهتر است؛ در برخی شرایط، سزارین روش ایمنتر و ضروریتر است.
خیر. تماس پوست با پوست پس از زایمان واژینال و سزارین، در صورتی که مادر و نوزاد پایدار باشند، امکانپذیر و مفید است.
خیر. مادران پس از سزارین نیز میتوانند شیردهی موفق داشته باشند. ممکن است به دلیل درد، خستگی یا شرایط نوزاد شروع شیردهی کمی دشوارتر باشد، اما حمایت مناسب میتواند به شروع و ادامه آن کمک کند.
خیر. در زایمان واژینال ممکن است از اپیدورال، اکسیتوسین یا در برخی شرایط از فورسپس و وکیوم استفاده شود. روش زایمان همچنان واژینال است.
فواید زایمان طبیعی یا واژینال در مقایسه با سزارین عمدتاً به نبود جراحی شکمی، بهبودی معمولاً سریعتر و خطر کمتر بعضی عوارض اختصاصی سزارین مربوط میشود. همچنین در سزارین برنامهریزیشده، بهخصوص پیش از ۳۹ هفته، احتمال مشکلات تنفسی نوزاد بیشتر است.
زایمان واژینال نیز بدون خطر نیست و میتواند با درد، پارگیهای پرینه، بیاختیاری ادرار یا در بعضی موارد نیاز به زایمان کمکی همراه باشد. از طرف دیگر، سزارین در شرایط پزشکی مشخص میتواند از عوارض جدی برای مادر یا نوزاد پیشگیری کند و حتی نجاتبخش باشد. بنابراین نمیتوان یک روش را برای تمام بارداریها بهعنوان روش برتر معرفی کرد.
تماس پوست با پوست و شروع زودهنگام شیردهی نیز به روش زایمان محدود نیستند و در صورت پایدار بودن شرایط مادر و نوزاد، پس از سزارین هم میتوان آنها را انجام داد. مهمترین هدف، انتخاب روش زایمان متناسب با شرایط پزشکی مادر و نوزاد و فراهم کردن مراقبتی ایمن، محترمانه و حمایتگر است.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) – WHO Statement on Caesarean Section Rates
سازمان جهانی بهداشت (WHO) – Caesarean Section
سازمان جهانی بهداشت (WHO) – Early Breastfeeding
سازمان جهانی بهداشت (WHO) – Compendium on Respectful Maternal and Newborn Care
ACOG – Cesarean Delivery on Maternal Request
تاریخ آخرین بررسی و بهروزرسانی علمی: ۴ مهر ۱۴۰۵ (۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶)
بله
ایتا
روبیکا
سروش پلاس
05138438232 
info@gahvarak.com